• Գալերիա

Գլոբալ Դիտանկյուն - 05

Միջազգային ուժերի հետ ինչպես անհնար է լուծել ճգնաժամերը

Գլոբալ Դիտանկյուն - 05

Գլոբալ Դիտանկյուն - 05

Այժմ ներկայացնում ենք Անկարա Յըլդըրըմ Բեյազիդ Համալսարանի քաղաքագիտության բաժնի դեկան Պրոֆ․Դր․Քուդրետ* Բյուլբյուլի թեմայի վերաբերյալ մեկնաբանումները։

 

Անցյալ շաբաթ գնահատել էինք միջազգային դերակատարների հետ ճգնաժամը լուծելու անհնարինությունը։ Այս շաբաթ կատարելու ենք խորը հետազոտություն։

 

Մոտ անցյալում միջազգային դերակատարների կամ նրանց ստեղծած միջազգային դաշնակցությունների միջամտած երկրներ երբեք չեն կարողացել ձեռք բերել կայունություն, հակառակ դրան տիրապետել է անկայուն իրավիճակը։ Այս երկրները մեծամասնությամբ ենթարկվել են մահ, գաղթ, արցունք եւ տնտեսական ճգնաժամերին։ Հիմա հետազոտելու ենք մոտ անցյալում հզոր դերակատարների միջազգային միջամտության օրինակներին։

 

Սովետական միությունը դարձել է պատմություն, բայց ԽՍՀՄ-ի գրավման հետ սկսող Աֆղանստանի ճգնաժամը մեծ ցավերով հանդերձ շարումակվում է։ Այո Սադդամը բռնապետ էր եւ երկրում գրանցվում էր տուժվածություն։ Բայց տեղի ունեցող միջամտություններից հետո արդյոք քանի իրաքցին կնախընտրեր Սադդամը, ոչ թե այս դրությունը։ Միջազգային ուժերի բաշխած Լիբիայի քաղաքացիները արդյոք ինչքան հույս ունեն երկրի ապագայի համար։ Իսկ Սիրիայում միջամտության արդյունքում հարյուրհազարավոր մարդիկ տեղափոխվել են այլ վայրեր։ Դամասկոս եւ Հալեպի նման մեծ քաղաքները քանդվել են ու ոչ մեկը չգիտի դերակատարների ապագայի վերաբերյալ ծրագրերը։

 

Աֆղանստանում տասնյակ տարիներ շարունակվող պատերազմից ամենաշատը տուժել է Պակիստանը եւ ԱՄՆ-ի սպառնալիքների պատճառով ապրում են ճգնաժամ։ Մարդկության ամենակարեվոր ղեկավարներից Ալիյան սպառնալիքների արդյունքում ստորագրեց Դեյթոնի պայմանագիրը, որը բարեկեցություն չի բերել երկրին։ Սերբ ջարդարարները պատերազմական հանցանքների դատարաններում բանտարկվելուց, երկիրը բաժանվեց սերբ, խորվաթ եւ բոսնիացիների միջեւ։  Մյանմայում Ռոհինգիա կամ արականցի մուսուլմանները սպանվելուց ապաստան են ընդունել Բանգլադեշը ու ուշադրություն չի դարձրել միջազգային դերակատարները։ Իսկ վերջին տարիներում Պաղեստինի հարցը արդեն հասկանալի է բոլորի համար։ Երկիրը դառնում է կիսաբացօթյա բանտ։

 

Միջազգային ուժերի միջամտությամբ, ինչի համար հարցերը մնում են անլուծում

 

Դրա հիմքում գտնվում է միջազգային դերակատարների հասկացողությունը։ Միջազգային քաղաքականությունը սկզբունք եւ արդարության փոխարեն հիմք է ընդունում շահութաբեր ինդեքսը։ ԵԽԽՎ-ի Թուրքիայի զեկուցող Կատի Պիրին 40 հազար մարդ սպանող ՊԿԿ-ի համար նշել է, որ նրանք վտանգ չեն սպառնում Թուրքիայի համար։ Հստակ կերպով բացատրում է շահութաբեր ինդեքսի մասին։ Այս հասկացողությունը չի կարող ընդունել մեր քաղաքակրթությունը, մենք չենք կարող նայել իմպերիալիստական հայացքով։ Մեզ համար անընդունելի է իր շահերի համար ղեկավարություններին օգտագործող հասկացողույունը։ Մենք արդարությունը պատերազմի միջոց չե, այլ պատերազմը կարող ենք կիրառել որպես իրավունքի միջոց։

 

Փաստօրեն միջազգային դերակատարներ տարածաշրջանում կարող են միայն ճգնաժամը փոխադրող։ Նրանք միմյանց վնաս հացնելու համար կարող են աջակցել տարածաշրջանային ճգնաժամերին եւ տեղի ժողովրդներին օգտագործում են որպես նախնական ուժ։ Ինչքան էլ ճգնաժամերը այս ուժերի կողմից սկիզբ չառնեն, ապա ցանկանում են երկարացնել ժամկետը։ Դրա վար օրինակներից մեկն է ԱՄՆ-ի Սիրիայում վերաբերմունքը։ Նրանց համար ճգնաժամը նշանակում է զենքի վաճառք եւ առեւտուր։ Տարածաշրջանային ճգնաժամերում երբեք տուգանք չեն մուծում միջազգային դերակատարները։ Նրանք մնայուն չեն լինի տարածաշրջանում եւ վնաս չեն կրում ժողովրդների միջեւ խտրականության սերմերից։

 

Այնուամենայնիվ նման ճգնաժամերում վնաս չկրող միջազգային դերակատարների փոխարեն դաշնակից պետք է լինեն տարածաշրջանային ուժեր։ Հակասությունների հիմքում միայն միջազգային դերակատարները չեն, այլ գտնվում է նաեւ տարածաշրջանային երկրների վերաբերմունքը։ Լուծումը տարածաշրջանում չփնտրելու դեպքում, միջազգային ուժերի կռվից վնաս է ստանալու տեղական սկզբունքները եւ ստանում է։

 

Ինչքան էլ տարածաշրջանային ուժերը խտրականությամբ քաղաքականություն վարեն, ապա ավելի դրական է միջազգային ուժերի մնայուն ճգնաժամերից։ Փաստօրեն տարածաշրջանային ճգնաժամերը պետք է լուծել տեղում, այլ ոչ թե միջազգային միջամտությունների արդյուքնում։

 

Ձեզ ներկայացրինք՝ Անկարա Յըլդըրըմ Բեյազիդ Համալսարանի քաղաքագիտության բաժնի դեկան Պրոֆ․Դր․Քուդրետ Բյուլբյուլի թեմայի վերաբերյալ մեկնաբանումները։

 

 

* Պրոֆ․Դր․Քուդրետ Բյուլբյուլը դաս է ավանդում Անկարա Յըլդըրըմ Բեյազիդ Համալսարանի քաղաքագիտության բաժնում։

 

 

 



Այս թեմայով լուրեր