Είναι δυνατή μια αρμονική παγκόσμια τάξη;

Άρθρο του εκπροσώπου της Τουρκικής Προεδρίας Ιμπραχίμ Καλίν στην αγγλόφωνη εφημερίδα Daily Sabah

Είναι δυνατή μια αρμονική παγκόσμια τάξη;

 

Δεν θα καταφέρουμε να εγκαθιδρύσουμε την πολιτική τάξη και την οικονομική ισότητα αν δεν εδραιώσουμε πρώτα τις αρχές της αρμονίας, της ειρήνης και της ομορφιάς στις δικές μας τις ψυχές.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ταξίδεψε σε πέντε σημαντικές χώρες κατά τις πέντε τελευταίες εβδομάδες, επισκέφθηκε την Ινδία, τη Ρωσία την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες και παρέστη στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στο Βέλγιο. Οι συνομιλίες αφορούσαν τόσο τα διμερή όσο και τα περιφερειακά ζητήματα καθώς και την εξεύρεση τρόπων για να επιτευχθεί σε έναν βαθμό τάξη, ειρήνη και σταθερότητα στο υφιστάμενο διεθνές σύστημα που επιβαρύνεται από το χάος και την αταξία. Από την Άνκαρα, το Νέο Δελχί και τη Μόσχα έως το Πεκίνο, την Ουάσιγκτον, τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και τον υπόλοιπο κόσμο, υπάρχει μια πραγματική ανησυχία για την κατεύθυνση του κόσμου μας πέρα από τον συριακό πόλεμο, τη διεθνή τρομοκρατία, την άνοδο των λαϊκίστικων και ρατσιστικών κινημάτων και την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Η παρούσα κατάσταση χάους και αταξίας σε παγκόσμιο επίπεδο έχει πολλά πολιτικά και οικονομικά αίτια. Η ανισορροπία δύναμης που φέρνει σε σύγκρουση τα έθνη-κράτη δημιουργεί εύκολα εντάσεις με εκτεταμένες συνέπειες. Ο συριακός εμφύλιος αποτελεί ένα τέτοιο παράδειγμα. Στην έκτη της χρόνια, η σύρραξη έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους και έχει γίνει ο καταστροφικότερος πόλεμος του 21ου αιώνα. Ο πόλεμος δεν τελειώνει διότι οι αντίπαλες δυνάμεις χρειάζονται (και ως εκ τούτου διατηρούν) έναν πόλεμο δι’ αντιπροσώπων στο Λεβάντε για να προωθήσουν τα συμφέροντα και την ατζέντα τους.

Εντωμεταξύ τα προβλήματα της φτώχειας, της διαφθοράς και της ανισότητας στην Αφρική παραμένουν ανεπίλυτα όχι επειδή είναι δυσεπίλυτα, αλλά επειδή η Αφρική χρησιμοποιείται ως μια ήπειρος λαφυραγώγησης και φθηνού εργατικού δυναμικού για να διατηρήσει τα εύπορα έθνη του κόσμου πλούσια και ασφαλή. Μια από τις χειρότερες προσφυγικές κρίσεις της πρόσφατης ιστορίας δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με τρόπο που να ταιριάζει στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, επειδή οι ισχυροί δεν θέλουν να το βλέπουν ως ένα πρόβλημα παρά μόνο όταν φτάσει στο κατώφλι τους. Το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών εξακολουθεί να μεγαλώνει όχι λόγω της έλλειψης εφικτών λύσεων αλλά επειδή δεν υπάρχει η παραμικρή επιθυμία για κατάληξη σε μια λύση που θα απαιτεί μια θεμελιώδη αλλαγή στον τρόπο ζωής μας και στη στάση απέναντι στους ποικιλόχρωμους κατοίκους του κόσμου που είναι διαφορετικοί από μας.

Πιο πλούσιος όσο ποτέ άλλοτε και πιο συνδεδεμένος και εκλεπτυσμένος από κάθε άλλη περίοδο της ιστορίας της ανθρωπότητας, ο κόσμος μας δεν πάσχει από έλλειψη επιστημονικών μελετών ή εύλογων εναλλακτικών αλλά από ένα βαθύτερο πρόβλημα: την απώλεια νοήματος, σκοπού και κατεύθυνσης σε παγκόσμια κλίμακα. Η αταξία και το χάος που βλέπουμε στο τωρινό παγκόσμιο σύστημα είναι στην πραγματικότητα μια αντανάκλαση της δυσαρμονίας και της διαμάχης που κρύβεται σε ένα βαθύτερο επίπεδο του ποιοι είμαστε και τι θέλουμε να είμαστε.

Η αρχαία σοφία θεωρεί ότι δεν μπορούμε να εδραιώσουμε την ειρήνη και την αρμονία στον εξωτερικό κόσμο έως ότου και εκτός το συνειδητοποιήσουμε πρώτα μέσα μας. Η αρμονία στη ψυχή και στον κόσμο μας προσφέρει μια κοσμική τάξη στην οποία η ισορροπία, η τάξη, η αναλογικότητα, η πληρότητα και η ακεραιότητα διαμορφώνουν το ανθρώπινο περιβάλλον μας και με αυτόν τον τρόπο καθιερώνουν ειρήνη και συμπληρωματικότητα μεταξύ παραδείσου και γης, μεταξύ ημών των ανθρώπων και του σύμπαντος.

Με αυτήν την προειδοποίηση κατά νου ο Πλάτων έκτισε το φιλοσοφικό και πολιτικό του οικοδόμημα όσον αφορά την κεντρική έννοια της αρμονίας. Το καθήκον του φιλόσοφου είναι να δείξει τη στοιχειώδη αρμονία και συμφωνία που υφίσταται ανάμεσα στη ψυχή και στον κόσμο. Η σοφία είναι η τέχνη της ανακάλυψης και διατήρησης αυτής της ισορροπίας σε όλα τα επίπεδα της ύπαρξης και της συνείδησης. Ο Πλάτωνας αναθέτει κεντρικό ρόλο στη μουσική στην ιδανική του πολιτεία διότι αυτή μας βοηθά να μάθουμε και να εσωτερικεύσουμε την αρμονία, τη δομή, την τάξη και το ρυθμό, τα κύρια συστατικά στοιχεία κάθε καλής μουσικής. Η πρόκληση είναι να συμμορφωνόμαστε με τις αρχές της αρμονίας και της ομορφιάς χωρίς να κάνουμε παραχωρήσεις από την αυτενέργεια και την ελευθερία μας.

Η αρμονία ωστόσο δεν είναι απλώς ένας όρος αισθητικής. Είναι οντολογικά βασισμένη στην αλήθεια και τη δικαιοσύνη. Κανένα σύστημα που στηρίζεται στο ψεύδος και στο σατανικό δεν μπορεί να διατηρήσει την τάξη και την ισορροπία. Ομοίως, η δικαιοσύνη είναι το κλειδί για τη διατήρηση της ειρήνης και της αρμονίας στην κοινωνία καθώς ουσιαστικά σημαίνει «να βάζουμε το καθετί στην κατάλληλη του θέση και να δίνουμε σε καθετί αυτό που αξίζει». Μια κοινωνία είναι αρμονική όταν ο καθένας παίζει το δικό του/της ρόλο έτσι ώστε αφενός να συμβαδίζει με την αλήθεια και τη δικαιοσύνη και αφετέρου να διατηρεί την ελευθερία μας. Το ανθρώπινο σώμα γίνεται ένα αρμονικό και εύρυθμο σύστημα όταν κάθε ένα από τα μέρη του λειτουργούν με τρόπο που να είναι κατάλληλο με αυτό.

Στην ισλαμική παράδοση η ειρήνη (as-salam) και η αρμονία (al-mizan) αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του κόσμου της δημιουργίας. Λειτουργούν ως βάση για την κοσμική τάξη που συγκρατεί το σύμπαν. Αλλά λειτουργούν επίσης ως κατευθυντήριες γραμμές για την εσωτερική μας ζωή. Αντιθέτως η δυσαρμονία σπάει την ενότητα και την πληρότητα της ύπαρξης, οδηγώντας σε εσωτερικές συγκρούσεις και τριβές. Σε κοινωνικοπολιτικό επίπεδο προκαλεί τριβές, πόλεμο και αδικία. Σε ατομικό επίπεδο οδηγεί σε δυσφορία, πόνο και οδύνη.

Η ομορφιά σχετίζεται άμεσα με την ειρήνη και την αρμονία. Σύμφωνα με το Κοράνιο, ο Θεός δημιούργησε το σύμπαν με μια συγκεκριμένη «τάξη» και με ένα συγκεκριμένο «πεπρωμένο» (qadr). Αυτό αποτελεί τη βάση της αρμονικής ομορφιάς που βλέπουμε στο σύμπαν. Το Κοράνιο μας προκαλεί να κοιτάξουμε το σύμπαν και να βρούμε μια παραφωνία, ασυνέπεια και/ή δυσαρμονία σε αυτό (Surat al-Mulk 67/1-4). Οι άνθρωποι είναι κομμάτι αυτής της κοσμικής τάξης και αναμένεται να καθρεφτίζουν την αρμόνια και την ομορφιά της στην εσωτερική τους ζωή. Η παραβίαση των κοσμικών αρχών της ειρήνης, της τάξης και της αρμονίας προκαλεί κατάπτωση και διαφθορά της ανθρώπινης ψυχής και καταστρέφει το ανθρώπινο περιβάλλον.

Το χάος, η αταξία και η καταστροφή που βλέπουμε στο σημερινό παγκόσμιο σύστημα προκαλούν πολύ περισσότερο πόνο και οδύνη που καμία εξήγηση δεν μπορεί να δικαιολογήσει. Οι κοινωνικοπολιτικές και οικονομικές αιτίες του πρέπει να τεθούν επί τάπητος με πολιτική βούληση και σοφία. Πρέπει όμως να δούμε και τις βαθύτερες αιτίες αυτής της κατάστασης που συρρικνώνει την ελπίδα μας για το μέλλον του πλανήτη μας και την ακεραιότητα της ανθρωπότητας μας. Η απλή αλήθεια είναι ότι δεν θα καταφέρουμε να εγκαθιδρύσουμε την πολιτική τάξη και την οικονομική ισότητα αν δεν εδραιώσουμε πρώτα τις αρχές της αρμονίας, της ειρήνης και της ομορφιάς στις δικές μας τις ψυχές.



ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ