خاورمیانه از دیدگاه ترکیه - نگاهی گذرا به منشور سازمان ملل متحد

وظیفه اصلی سازمان ملل، تامین زمینه ای برای یافتن راه حلهای جهانی به مسائل جهانی، بشکلی آسان و با هزینه کم می باشد

خاورمیانه از دیدگاه ترکیه - نگاهی گذرا به منشور سازمان ملل متحد

سازمان ملل متحد در سالهای اخیر با کارهایی که انجام داده و یا نتوانسته است انجام بدهد، در عرصه بین المللی در معرض انتقادات مختلف قرار می گیرد.

با بررسی منشور سازمان ملل می بینیم که انگیزه اصلی تاسیس این سازمان جلوگیری از جنگ، پایدار ساختن صلح و انجام فعالیتهایی در راستای حل هر گونه مسائل سیاسی، روانی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی تهدید کننده امنیت بین المللی می باشد. هدف و اصول اصلی مذکور با هدف جلوگیری از تکرار درد و رنج جدیدی در پی دو جنگ خانمانسوز که ملتهای جهان متحمل آنها شده اند، ظاهر شده است. سازمان ملل ساحب شش رکن اصلی ست که عبارتند از، مجمع عمومی، شورای امنیت، شورای اقتصادی و اجتماعی، شورای قیمومیت، دیوان بین المللی دادگستری و دبیرخانه.

تمامی اعضای سازمان ملل در چهارچوب مجمع عمومی این سازمان، در سپتامبر هرسال گردهم آمده و مسائل جهانی راهگشای نگرانی را مورد مباحثه قرار می دهند. علاوه براین، افکار و اندیشه های خود در زمینه تجدید بنیه با هدف تامین همسویی هر چه بیشتر دینامیزمهای سیاست جهانی را ارائه می کنند. اجلاسیه های سالانه مورد بحث در عین حال مذاکرات مختلف رهبران در حاشیه نشست های رسمی را تامین می کند. مذاکرات دوجانبه غیررسمی بین کشورها و سخنرانی رهبران کشورهای عضو سازمان در کرسی مجمع عمومی، مورد توجه خاص افکارعمومی جهان قرار می گیرد.

سازمان ملل امروزه در ارگانهای مختلف خود که در چهارگوشه جهان فعالیت می کنند، حدود 40 هزار پرسنل دارد. بودجه سالانه این سازمان حدود 40 میلیارد دلار می باشد. سازمان ملل صاحب یک نیروی نظامی قریب 100 هزار نفره بوده و در عین حال در مناطق درگیری، میسیون حراست از صلح را به پیش می برد. این سازمان برغم اینکه میسیونهای حراست از صلح جزو وظایفش نمی باشد، از نیمه دوم سالهای 1950 بدین طرف وظایف این چنینی زیادی برعهده گرفته است. با در نظر گرفتن از میان برداشتن تنش دو قطبی بین دو بلوک قدرت و سختیهای داخل دولت در رابطه با امنیت بین المللی که در حال افزایش می باشد، شمار این گونه عملیاتها ظرف 25 سال اخیر نسبت به دوره جنگ سرد بسرعت افزایش یافته است.

سازمان ملل از بدو تاسیس بدین طرف، اگر هم موضوع مباحثات مختلف شده باشد، بنام همکاری در عرصه بین الملی و نهادینه شدن این همکاری نقش مهمی ایفا کرده است. بهمراه تاسیس سازمان ملل، سازمانهای بین المللی در جمع بازیگران جهانی غیرقابل اجتناب جای گرفتند. با آغاز دوره سازمان ملل، همکاری در عرصه بین المللی و فعالیتهای سازمان یابی جهانی شد. از سوی دیگر در پی تاسیس سازمان ملل در سال 1945 ، سیاست جهانی بشکلی که به قواعد روابط و نهادهای بین المللی و کشورهای پیروز جنگ جهانی دوم شکل بدهد، طراحی شد. برای همین سازمان ملل هیچوقت نتوانست بسان یک نهاد پایان دهنده به درگیریها باشد، حتی اگر رفورمهای بایسته انجام نگیرد، از ایفای نقش چنین نهادی عاجز خواهد ماند.

وظیفه اصلی سازمان ملل، تامین زمینه ای برای یافتن راه حلهای جهانی به مسائل جهانی، بشکلی آسان و با هزینه کم می باشد. برای تحقق این امر نیز گامهای بایسته ای وجود دارد که باید بدون فوت وقت برداشته شوند. پنج عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل باید از مشاهده این سازمان به عنوان پلاتفورمی در راستای حراست از منافع خود و تداوم بخشیدن به حیطه نفوذ خود در سطح جهان انصراف ورزند. در غیر اینصورت محدودیت پتانسیل کاری و یاری به امنیت و صلح جهانی این سازمان ادامه خواهد یافت. سازمان ملل برغم تمامی نواقص و ناکفایتی ها، در عرصه بین المللی بعنوان یک پلاتفورم بین المللی نهادینه صاحب بزرگترین مشروعیت مشاهده می شود. برای اینکه سازمان ملل بتواند این مشروعیت را در دهها سال آینده نیز ادامه بدهد، درک و محترم شمردن شرایط متغیر جهان از سوی پنج کشور بزرگ که صاحب حق وتوی نیاز سازمان به رفورم می باشند، حکم ضرورت دارد.

باید با رفورمهایی که در روند آتی انجام خواهد گرفت، ارگانها و آژانسهای سازمان ملل بشکلی که برای کشورهای در حال توسعه و در خارج از جهان غرب حیطه بزرگتری باز بکنند، مجددا طراحی بشوند. سازمان ملل باید دینامیزمهای قدرت جدید را نیز که در جهان امروزی ظاهر می شوند، در بنیه خود جای بدهد. قدرتهای در حال اوج چنان آلمان، هندوستان، ژاپن، برزیل و ترکیه در انتظار انتخاب از طرف شورای امنیت بوده و تنها می توانند بصورت پریودهای دو ساله و بطور موقت عضو بشوند. فقط انگلستان و فرانسه بعنوان اعضای دائمی شورای امنیت که با کشورهای ذکر شده در مقیاس مشابهی قرار دارند، هنوز هم صاحب حق وتو می باشند. این موضوع بی عدالتی می باشد. باید این بی عدالتی هر چه زودتر برطرف شده و کشورهایی چون آلمان، هندوستان، ژاپن، برزیل و ترکیه بعنوان عضو دائمی در شورای امنیت تمثیل بشوند. زیرا همانطوریکه رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه در هر فرصت می گوید، جهان از پنج بزرگتر است.



خبرهای مرتبط