ترکیه و چشم انداز تمدن جهانی- 1

استانبول

ترکیه و چشم انداز تمدن جهانی- 1

ترکیه و چشم انداز تمدن جهانی

راه دور و درازی را با هم طی خواهیم کرد. نوشتن سفری است که نویسنده و خواننده به همراه هم می پیمایند. لازمه همسفر بودن عشق، احترام و امنیت است... نوشتن جسارت و اعتماد به نفس میخواهد... وقت نوشتن تمامی تجربیات خود را به کار میبندیم. خودمان، ایده های مان و در اصل حرف دلمان را عنوان میکنیم. نوشتن ارتباطی تک طرفه نیست. بازخوردهایی که از خواننده دریافت میشود، ارتباط متقابلی بین نویسنده و خواننده برقرار میشود.

نوشتن یک اکتشاف است. سفری است به اعماق درون... نقل رویدادهایی است که در طول یک عمر در جهان اتفاق افتاده ....

نوشتن یک ماجراست... وقتی نوشتن را آغاز میکنید، گذرگاه هایتان نامعلوم است. همینطور معلوم نیست که پس از نوشتن با چه چیز مواجه خواهید شد، و اینکه از چه مجرایی چه نوع تاثیری باقی خواهید گذاشت....  

عزیزان اکنون توجه شما را به ارزیابی های پروفسور قدرت بلبل رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه ییلدیریم بیاضیت جلب میکنیم... به همراه این استاد گرامی در طول این سفر با شما خواهیم بود... و شما را با خود به جاهای مختلفی خواهیم برد... موضوعات متعددی را مورد بحث و بررسی قرار خواهیم داد. گاه از منطقه بالکان، گاه نیز از خاورمیانه، قفقاز، آفریقا و گاه نیز از جغرافیای دلمان سخن خواهیم گفت. گاه به فریاد مظلومان در فلسطین، کریمه، آهیسکا، مورو و آراکان گوش خواهیم سپرد و گاه نیز به داستان زندگی خانواده ای که در اروپا فرزندشان از آنها گرفته شده خواهیم پرداخت . حتی صدای مهاجری خواهیم شد که در غرب منزوی شده و یا جوانی که به دنبال راهیست تا خود را گم نکند.... در این برنامه انسانهای با وجدان دنیا را خطاب قرار میدهیم... انسانهایی که بدون در نظر گرفتن زبان، رنگ و نژادی نگران بشر هستند... چرا که روندی در جریان در غرب بسیار نگران کننده است....

ولی در هر حال بیش از جهان به ترکیه نگاه خواهیم کرد.... آنچه که مورد بررسی قرار خواهیم داد، نه مسائل ترکیه بلکه مسائل جهان از دید ترکیه خواهد بود. گاهی درگیری مسائل داخلی شده و از دنبال کردن تحولات جهانی باز می مانیم. گاهی به علت عدم آگاهی از رویدادهایی که در دیگر کشورها رخ میدهد، نمیتوانیم مسیری که طی کرده ایم ببینیم. دست و پنجه نرم کردن با مسائل داخلی گاهی به مثابه مانعی در برابر چشم اندازی که با آن به جهان مینگریم... لازمه میراث و ارزش هایی که صاحب آن هستیم، مشاهده تحولات جهانی و زنده نگاه داشتن امیدهایی است که چشم انداز این مرز و بوم در درونمان به وجود آورده است.

حال اینکه آیا باید پروژکتور را در کجا قرار دهیم، باید از کدام دید به جهان نگاه کنیم؟ امروز با نگاهی به جهان با سه مسئله مواجه میشویم. بی عدالتی، عدم اشتراک و عدم زندگی با فرهنگ های مختلف... تمامی درد و رنج بشر در این سه مسئله خلاصه میشود. آیا بشر تجربه ای در خصوص حل این مسائل دارد؟ آیا سنتی وجود دارد که قادر به ترویج عدالت بوده به فکر همسایه گرسنه اش بوده و همانند یونس به بندگان خدا به خاطر خدایی که آنها را آفریده بدون در نظر گرفتن رنگ، زبان و نژاد مسامحه نشان دهد؟ اگر بشر چنین سنتی دارد، نه بر اساس ایده های آزمون نشده ای که نمیدانیم ما را به کجا خواهد برد، بلکه بر اساس سنت آزموده ای قدم برداریم که ما را به سلامت به مقصد خواهد رساند.

راهی که بتوانیم در زمینه عدالت، سهیم شدن و تنوع از تمدن غرب بگیریم، بسیار محدود است. تمدنی که خود صاحب آن هستیم، بهترین راهنما برای ما خواهد بود. مسیری که طی هزار سال از خراسان تا منطقه بالکان پیموده ایم، از جنبه حل مسائلی که با آن مواجهیم، نقش یک فانوس دریایی را ایفا میکند.

با نگاهی از این زاویه خواهیم دید که استانبول تا یک قرن پیش، یکی از جهانی ترین مکان های بشر بوده است. هر نوع تفکر، جریان، ایدئولوژی و نگرش میتواند در مقایسه با فضاهای کوچک و بسته در محیط های باز و دارای تفاوتها و تناقضات رشد بیشتری داشته و تعمیق پیدا کند. چرا که این ایده ها از پتانسیل تقویت خود در فضاهای حاوی تفاوتها و تناقضات برخوردارند. در همین راستا در دوره های قبل و بعد از اعلام مشروطه استانبول مکانی شد برای ایده های مختلفی که یکجا در کنار هم زیسته و قادر به مطرح ساختن خود شدند.  استانبول مکانی است که در آن عناصر مسلمانان اعم از (ترک، عرب، کرد، آلبانیایی و بوسنایی ) و همینطور غیرمسلمانان اعم از مسیحیان، یهودی ها و ارامنه و مشتقات آنان در کنار هم زندگی میکنند. به عنوان کشوری که تجربه این هم زیستی را دارد، پیش بینی برخی مسائل یک کهانت به شمار نمیرود. طی قرن بیستم، شاهد گسسته شدن پیوند بین روشنفکران ترکیه ای با تمدن این مرز و بوم و تاثیرپذیری آنان از تمدن غرب شدیم. حتی در دوره اخیر از جنبش های فکری در کشورهایی نظیر مصر، ایران و پاکستان نیز تاثیر گرفتند. بی شک، دنبال کردن تحولات در شرق و غرب، آگاهی از تفاسیر فکری مختلف  و ارزیابی آنها یک دستاورد به شمار میرود. ولی نمیتوان گفت که روشنفکران ترکیه ای دنبال کننده این تحولات، طی دوره ای اخیر موفق به تحلیل مباحث مختلف در استانبول به عنوان شهری که از تنوع فرهنگی برخوردار بوده و بیشترین عمق فکری را داراست، شده اند. شالی که با دوره جمهوریت بر روی استانبول پوشیده شده متاسفانه هنوز به طور کامل از میان برداشته نشده است.

در حالی که امروز چند شهر در جهان وجود دارد، که انسانهای بتوانند با هر هویتی که دارند، بی اینکه طرد شوند، آزادانه در آن زندگی کنند. چند شهر وجود دارد که برای حل مسائل انسانها در دیگر جغرافیاها تلاش کند.... از این رو میتوان گفت استانبول نزدیک ترین و مناسب ترین شهری است که میتوانیم برای حل مسائل از چشم انداز آن به جهان نگاه کنیم. تجربه ای که استانبول در این زمینه دارد  چراغ راه نامحسوسی است که به مسیر حل تمامی مسائل روشنی میبخشد. شاید آنچه که توین بی مورخ معروف به عنوان "تمدن متوقف شده " از آن نام برده بود استانبول باشد... استانبول که در دوره ای که تمدنش متوقف نشده بود تجربیات مهمی از شرق و غرب کسب کرده میتواند امروز راهنمایی برای حل مسائلی باشد که با آنها مواجه هستیم. هر چند ما نیز امروز از این تجربه دور شده ایم. باید مجددا آن را به دست آورده و بر مبنای آن حرکت کنیم....

این برنامه به همین منظور تهیه خواهد شد. از سویی به کشف چنین تجربیات وسیعی پرداخته و از سویی دیگر با روشنایی بخشی این تجربیات راه حل مسائل جهانی را مورد تحلیل قرار خواهیم داد. این سطور به زبانهای مختلف ترجمه خواهد شد. اگر شما هم حاضر به قدم برداشتن در این راه بدون توجه به زبان، دین و نژاد هستید، به ما بپیوندید که مسیری بس طولانی پیش رو داریم و زمانمان محدود است....

 

نویسنده

پروفسور قدرت بلبل 

رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه ییلدیریم بیاضیت

 

 

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Kudret BÜLBÜL

 



خبرهای مرتبط