خاورمیانه از دیدگاه ترکیه - تحولات اخیر در سوریه در پرتو عملیات شاخه زیتون

با آغاز عملیات شاخه زیتون ترکیه در عفرین در 20 ام ماه ژانویه سال 2018، معادلات در سوریه مجددا تغییر یافت

خاورمیانه از دیدگاه ترکیه - تحولات اخیر در سوریه در پرتو عملیات شاخه زیتون

 

با آغاز عملیات شاخه زیتون ترکیه در عفرین در 20 ام ماه ژانویه سال 2018، معادلات در سوریه مجددا تغییر یافت. ترکیه از یکسال بدینطرف خود را آماده عملیات عفرین می کرد. آغاز عملیات شاخه زیتون نیروهای مسلح ترکیه که طی آن با یک استراتژی خوب و حرفه ای، عفرین را در برگرفت، عملکرد غیرمترقبه ای نبود. حتی گفته می شد که روسیه ظرف یکسال اخیر به ترتیب عملیات شاخه زیتون اجازه نمی داد. فقط چنین مشاهده می شود که روسیه با درنظر گرفتن تصمیم ترکیه در این راستا، روند را در چهارچوب خواست آنکارا هدایت نمود. محافلی که بدلایل تاریخی و احساساتی با شک و تردید به همکاری بین ترکیه و روسیه نزدیک می شوند، موجب تغییر این اندیشه در زمینه همکاری نظامی دو کشور می گردد. اگر این همکاری عمیق ادامه بیابد، بعد از عفرین نوبت به منبج خواهد رسید. ارزیابی پ ی د شاخه پ ک ک  در سوریه از سوی امریکا بعنوان نیروهای دموکراتیک سوریه ناموفق مانده است. پ ی د بهمراه ترکیه، امنیت و منافع روسیه و ایران را نیز تهدید می کند. امریکا از ارتشی که سعی می کند از طریق پ ی د تشکیل بدهد، می تواند در جنگ با روسیه در سوریه استفاده بکند.

منبج می تواند ناتو را به بحران سوق داده و سعی می شود که به همکاری بین ترکیه و روسیه ضربه زده شود.

امریکا سعی می کند که چنان سوریه، در عراق، خلیج فارس، ترکیه و ایران استراتژیهای چند بعدی به اجرا بگذارد. در مقابل استراتژیهای امریکا در سوریه، کنگره دیالوگ ملی در شهر سوچی روسیه، آلترناتیف های مختلفی در مورد حل مسئله در میان گذاشت. فقط آغاز عملیات شاخه زیتون در عفرین و سپس سرنگون ساختن هواپیمای روسیه در ادلب در پی ترتیب کنگره سوگی، روند روابط ترکیه و روسیه را به بعد مهمی رساند. بطوریکه رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه اعلام داشت، نیروهای مسلح ترکیه بعد از اتمام این عملیات بسوی منبج و خط رسولین – تل ابیاد پیشروی خواهند کرد. در این میان رکس تیلرسون وزیر خارجه امریکا اعلام داشت، آماده مذاکره پیرامون این موضوع می باشیم. مقامات امریکایی در خلال دیدار از ترکیه به جستجوی پیدایش راه حلی در منبج پرداختند. زیرا درگیری بین ترکیه و امریکا در منبج می تواند موجب سوقیابی ناتو به بحران و حتی فروپاشی این پیمان بشود. ناتو در خلال آغاز عملیات عفرین اعلام کرده بود که از ترکیه در مبارزه با تروریزم حمایت خواهد کرد. فقط عدم مشاهده پ ی د در منبج و دیگر مناطق بعنوان یک سازمان تروریستی، برغم مشاهده آن بعنوان سازمان تروریستی در عفرین و نادیده گرفتن حساسیتهای ترکیه، موجب افزایش تنش بین نهادهای بین المللی خواهد شد. با نگرش از دیدگاه روسیه نیز، بعد از موفقیت روندهای آستانه و سوچی، چنین مشاهده می شود که تلاشهای مربوط به برهم زدن روابط ترکیه و روسیه افزایش یافته است.

قبل از هر چیز عبور یاریهای تسلیحاتی به پ ی د از نقاط تحت نظارت روسیه، راهگشای تشکیل جوی در افکارعمومی ترکیه علیه روسیه گردید. سپس اخبار مربوط به حمایت مخالفین از سوی ترکیه در مورد سرنگون ساخته شدن هواپیمای روسیه دریافت شد. در این چهارچوب سعی شد تا به افکار عمومی روسیه جهت داده شود. فقط هر دو کشور با آگاهی از کمپین های سیاهنمایی مذکور به روابط نزدیک ما بین خود توسعه بخشیدند. حتی انعقاد قرارداد تولید مشترک هلی کوپتر بین دو کشور به این طرح پاسخ داد.

موجودیت امریکا در سوریه به اقتدار بشار اسد و پ ی د بستگی دارد.

استفاده امریکا از ی پ گ بعنوان اسلحه، هدفی در راستای ناموفق ساختن روندهای آستانه و سوچی مشاهده می شود. عدم شرکت هیئت مذاکره گر سوری در اجلاس سوچی که تحت کنترل امریکا قرار دارد و مخالفت این هیئت با پیدایش هر گونه راه حل تصادفی نبود. امریکا بدلیل آگاهی از اینکه ایران با حل مسئله در سوریه بدون موجودیت اسد مخالف می باشد، گروههای مخالف در رابطه با این موضوع را تشویق می کند. از سوی دیگر امریکا از ادامه اقتدار اسد بعنوان یک اسلحه استفاده می کند. اگر بخاطر بیاورید، شرکت تروریست مهراج اورال با هویت جعلی در کنگره سوچی نیز طرح اسد بود. در هر حال، هم امریکا و هم اسد در صدد حراست از موجودیت خود می باشند. موجودیت امریکا در سوریه با نبود اسد قابل مباحثه بوده و برای همین نیز نیازی برای موجودیت امریکا در سوریه وجود نخواهد داشت. پایان اقتدار اسد در سوریه، در صدر اولویتهای امریکا قرار نداشت. حتی ادامه اقتدار اسد در سوریه، موجودیت امریکا در این کشور را تضمین می کرد.

برغم تمامی فعالیتهای امریکا در باب این تحولات، به تشکل یک استراتژِی صلح سیاسی در کنگره دیالوگ ملی سوریه برای روند ژنو امکان داده شد. فقط عدم بهره جویی از این امکان و مداخلات امریکا، پایان روند صلح در ژنو سخت می نماید. در این حال میتوان با مرکزیت ترکیه، روسیه و ایران وارد روند جدیدی شد. به احتمال قوی در اجلاس رهبران سه کشور که ماه مارس در استانبول ترتیب خواهد یافت، صلح سیاسی در سوریه و طرحهای ترکیه در پی عملیات عفرین مورد مذاکره قرار داده خواهد شد. حتی می توان گفت که موضوعات مورد اختلاف در کنگره سوچی، در اجلاس عالی استانبول مورد مذاکره قرار داده شده و به نتیجه خواهند رسید.  



خبرهای مرتبط