اوچونجو دونیا ساواشینا می حاضیرلانیلیر؟

سوریه ساواشینی و سوریه خالقینین چکدیگی آجیلاری سونا چاتدیرماق اوچون لازیم اولان استراتژی، وکالت ساواش‌لارینین و ژئوسیاسی گوج گؤستریسینین اؤته‌سینه گئچمک مجبوریتین‌ده‌دیر.

اوچونجو دونیا ساواشینا می حاضیرلانیلیر؟

پرئزیدئنت سؤزچوسو سایین ابراهیم قالین‌ین دیلی صاباح‌دا یاییملانان ۱۴.۰۴.۲۰۱۸ تاریخ‌لی مقاله‌سینین تورکجه ترجومه‌سی‌دیر.

 

آمریکا و روسیا، سوریه رژیمینین ۷ آپوریل‌ده دومادا شیمیایی سلاح ایستیفاده ائتمه‌سینین اوزرینه ساواشا گیره‌جکلر می؟ بو، اوچونجو دونیا ساواشینین باشلانغیجی می؟ ائدیلن مبالغه‌یه و سؤز ساواشینا باخمایاراق، یوخ، دئییل. داها چوخ، سویوق ساواش‌ین، یئرلی یئرینه اوتورمادان بوراخدیغی بیتمه‌میش ایشلر، بونلار.

بشار اسد رژیمینین ۷ آوریل‌ده شیمیایی سلاحلاری یئنی‌دن ایستیفاده ائتدیگینی گؤستر‌ن گوج‌لو دلیللر وار. دونیا ساغلیق هؤرگوتو (WHO)، دومادا تخمیناً ۵۰۰ نفرین "زهرلی شیمیایی ماده‌لره معروض قالماقلا باغلی بلیرتی و سمپتوملار" گؤسترمه‌لری اوزرینه معالیجه ائدیلدیگینی بیلدیردی. سالدیری نتیجه‌سین‌ده ۷۰ین اوزرین‌ده انسانین اؤلدویو تخمین ائدیلیر. اؤلنلرین، "سون درجه زهرلی شیمیایی ماده‌لره معروض قالمایلا باغلی" سمپتوملار گؤستردیگی معین ائدیلدی.

آنجاق، بو وضعیت ایلک دفعه اولمور؛ رژیم اؤز خالقینا قارشی داها اول ده شیمیایی سلاحلار ایستیفاده ائتدی. ۲۰۱۳.جو ایلده رژیم عینی شئیی ائتدیکده، آمریکا پرزیدنتی باراک اوباما بیر قیرمیزی چیزگی چکدی، اما رژیمی مسئول توتاجاق، یا دا بو جور وحشیجه‌سینه ائیلملرین تکرارلانماماسی اوچون لازیم اولان تدبیرلری گؤره‌جک هئچ بیر شئی ائتمه‌دی. دولاییسییلا، روسیا و ایرانا سوریه‌ده‌کی قاریشیقلیغا بوتون گوجلری ایله داخیل اولما فورصتینی وئره‌ن ده اوبامانین محض بو اوغورسوزلوغو اولدو. بونونلا برابر، اوبامانین بو حرکتی، اسد رژیمینه یئنی بیر قورتارما کندیری آتاراق، داغیلماق اوزری ایکن رژیمی یئنی‌دن حیاتا قایتاردی. او زامان وئریله‌جک جدی و استراتژیک بیر تپکی، سوریه ساواشینین گئدیشینی دییشه‌بیلردی و گله‌جک‌ده اولاجاق شیمیایی سالدیریلاری اؤنله‌یه‌بیلردی.

دیگر طرف‌دن، تک باشینا منفور بیر ساواش سوچو اولان شیمیایی سلاحلارین ایستیفاده ائدیلمه‌سی، سوریه فاجعه‌سینین یالنیز بیر پارچا‌سی‌دیر. ۲۱.جی عصرین بو ان آمان‌سیز ساواش‌نین نتیجه‌سی اولاراق، یوز مینلرجه اینسان اؤلدو و میلیونلارجا اینسان یا سیغینماچی اولدو، یا دا اؤز اؤلکه‌لرین‌ده یئرلرین‌دن ائدیلدی. پرزیدنت رجب طیب اردوغانین حاق‌لی اولاراق دئدیگی کیمی، عادی سلاحلارین ایستیفاده‌سی نتیجه‌سین‌ده بو آنا قدر داها چوخ اینسان اؤلدو و اولوسلارآراسی توپلوم بو دراما بیر تپکی وئرمه‌یه‌رک، سوریه خالقینی بیر طرف‌ده اسد رژیمینین دیگر یان‌دا دا داعش و دیگر تروریست قروپلارین وحشیلیگینه ترک ائتدی. سوریه خالقی، سوریه ساواشین‌دا ایکی جاناواردان بیرینی سئچمک مجبوریتین‌ده دئییلدی و ائتمه‌یه‌جک ده. تورکیه کیمی بیر نئچه استثنا خاریجین‌ده، دونیانین چوخو سوریه خالقینا آرخا چئویردی. ۷ آوریل‌ده ائدیلن شیمیایی سالدیری جدیه آلینمالی و رژیم تؤرتدیگی ساواش سوچلارین‌دن سوروملو توتولمالی‌دیر. آلیناجاق اولاسی تدبیرلر آراسین‌دا، رژیمین شیمیایی و دیگر اؤلومجول قابیلیتلرینی یوخ ائتمه‌یی قارشی‌سینا هدفله‌ین حربی موداخیله اولابیلر. بوندان باشقا، تورکیه، گوونلیک شوراسینین حادثه‌نی آراشدیرماق اوچون وئردیگی قرارا دا دستک وئرمیش‌دیر. بو سیرادا، شیمیایی سلاحلارین قاداغان ائدیلمه‌سی هؤرگوتو (OPCW)، دومایا، شیمیایی سلاحلارین ایستیفاده ائدیلدیگینی تحقیق ائتمه‌سی اوچون تاپشیریق وئردیگی بیر هیاتی گؤندریر. بو هیاته، ایشینی گؤرمه‌سی اوچون تام یئتکی وئریلمه‌لی‌دیر.

ترامپ رهبرلیگی، نئجه بیر تپکی وئرجگینه هله قرار وئرمه‌دی. آمریکا و روسیا آراسین‌داکی گرگین‌لیک یوکسک، آنجاق بیر دونیا ساواشینی باشلادمایاجاقلار. اؤتن دؤرد ایل عرضین‌ده، سوریه افسانه‌سی، دونیا گوجلری و بؤلگه‌سل اویونچولار طرفین‌دن اؤز ژئوسیاسی یئرلشدیرمه‌لری اوچون ایستیفاده ائدیلدی. بو وضعیتین ایندی بیر دییشیک‌لیک گؤسترمه‌سی ایسه هئچ ده مومکون دئییل. چونکو اصل پروبلئم، تمرکز نقطه‌سینین ساواشا بیر سون قویماق دئییل، ساواشی سوریه، عراق و خاریجین‌ده نفوذ ساحه‌لری یاراتماق اوچون موختلیف فورملاردا ایستیفاده ائتمک اولماسی‌دیر. داعشه قارشی موباریزه، یاییلماچی سیاستی و سیاسی گوج گؤستریلررینی مشروعلاشدیرماق اوچون بیر ماسک کیمی ایستیفاده ائدیلیر. بو ژئوسییاسی گرگین‌لیگی آرتیرما سیاستین‌دن ان چوخ فایدا آپاران اسد رژی‌ی و دستکچیلری اولارکن، سوریه خالقی ایسه هله ده عذاب چکمه‌یه داوام ائدیر.

"سویوق ساواشین بیتمه‌میش ایشلری" تانیملاما‌سی، ایکی قطب‌لو دونیا سیستمینین باشا چاتدیقدان سونرا سوردوروله‌بیلیر بیر نظامین اورتایا چیخمادیغی حقیقتی ایله باغلیدیر. باتی‌لی اولمایان اؤلکه‌لرین، اؤزللیکله روسیا و چینین، حس ائتدیکلری گوج دنگه‌سیز‌لیگی، قلوبال سیستم‌ده پریودیک کسینتی‌لر یاراتماغا یازغیلی ایدی. اولوسلارآراسی سیستمین، باریشی، دوزه‌نی، اؤزگورلویو و رفاهی هر کس اوچون تاسیس ائدیلمه‌سین‌ده اوغورسوزلوغو، ۱۹۹۰لاردان بو یانا ساییسیز فاجعه‌یه یول آچدی. بیرینجی کؤرفز ساواشی، بوسنی و روانداداکی سوی‌قیریملار، فیلیسطینین هئچ بیتمه‌یه‌ن اضطرابی، آفریقا و آسیاداکی اوغورسوز دؤولتلرین یاییلماسی، تروریزمین و آشیریلیغین یوکسلمه‌سی و وارلی ایله یوخسول آراسین‌داکی اوچورومون آرتماسی، بو یئنی قلوبال نظام‌سیزلیق و قاریشیق‌لیق دؤورونون نتیجه‌لری آراسیندا. روسیا کیمی اؤلکه‌لر اؤزلرینی، سویوق ساواش سونراسی دؤورده گوج دنگه‌سینین اودوزا‌نلاری اولاراق گؤرورلر و بو وضعیتی اؤز خئیرلرینه اولاجاق شکیل‌ده دییشدیرمک ایسته‌ییرلر. و سوریه ده، بو داها بؤیوک ساواش‌ین یالنیز بیر صحنه‌سی. سوریه‌ده‌کی ده داخیل اولماقلا حاضردا داوام ائد‌ن ساواشلارین گله‌جیی، یئنی بیر گوج دنگه‌سینین نئجه و نه واخت قورولاجاغینا باغلی اولاجاق. آیریجا باریشین و عدالتین هر کس اوچون ضمانت آلتینا آلینماسینا دا باغلی اولاجاق‌دیر.

آمریکا و روسیا آراسین‌دا مؤوجود اولان گرگین‌لییه گلینجه، گئچن ایل خان شیخوندا اولدوغو کیمی، آمریکا طرفین‌دن معین رژیم هدفلرینه قارشی دوزنله‌نه‌جک محدود هاوا سالدیریلاری ایله نتیجه‌له‌نمه‌سی محتملدیر. ترامپ رهبرلیگی او زامان گوج‌لو بیر مئساژ وئرمیشدی و ایندی ده بونو یئرینه یئتیرمه‌سی اولدوقجا مومکون گؤرونور. بوندان باشقا، ترامپ، اوباما اولمادیغینی و بیر قیرمیزی چیزگینین پوزولدوغونو گؤردویو آن، بونا جاواب وئردیگینی، دونیایا گؤسترمک ایسته‌ییر. روسیا ایسه رژیمی دستکله‌مه‌یه داوام ائد‌جک و رژیم گوجلرینه یؤنه‌لیک بؤیوک میقیاس‌لی سالدیریلاردان قاچیناراق گرگین‌لیگی آزالتماغین یولونو آختاراجاق.

بو استراتژی اویونو گؤزلر اؤنونه سریلیرکن اؤزوموزه خاطیرلاتمالیییق: دونیانین ان گلیشمیش سلاحلارینا صاحب اولماق، ان عاغیل‌لی استراتژییه صاحب اولدوغو معناسینا گلمز. سوریه ساواشینی و سوریه خالقینین دردینی سونا چاتدیرماق، وکالت ساواش‌لارینین و ژئوسیاسی گوج گؤستریلرینین اؤته‌سینه گئچمه‌سی لازیم اولان بیر استراتژینی طلب ائدیر. بو استراتژی، اسد رژیمی یا دا داعش، القاعده، پ.ی.د و یا ی.پ.گ کیمی ترور هؤؤگوتلری اولمادان مشروع، دموکراتیک و قابساییجی بیر سیاسی دوزه‌ن یاراتماغا دقت منمرکز اولما‌لیدیر.



ایلگیلی‌لی خبرلر