هفته‌نین آنالیزی : 20

"تورکیه تجروبه‌سی: خوراسان یولو"

هفته‌نین آنالیزی : 20

 

"هفته‌نین آنالیزی" پروقرامی‌نین نوبتی بؤلومو ایله قارشینیزداییق. بو بؤلومده آنکارا ییلدیریم بایزید اونیورسیته سینین سیاسی معلومات‌لار فاکولته‌سی‌نین دئکانی پروفسور دوکتور قودرت بولبولون " "تورکیه تجروبه‌سی: خوراسان یولو" ؟ "آدلی آنالیتیک یازی‌سینی تقدیم ائدیریک.

"حیاتا مثبت نظر سالان اینسان‌لار اوچون بدبین یازی‌لار یازماق هئچ ده آسان دئییل. سیزلرله باریشا، دینج‌لیگه اوز توتموش بیر دونیا‌دان، داها چوخ آزادلیق ماهنیلاریندان‌، قارداش‌لیق موشتولوقلاریندان‌، قارشیدورما‌لاردان دئییل، داها چوخ پایلاشما‌لاردان بحث ائدن آنالیز یازی‌لار تقدیم ائتمگی چوخ ایستردیم” دئییر قودرت بولبول و سؤزلرینی بئله داوام ائتدیریر: "تاسف کی، امریکا، روسیا، چین و دیگر آکتیورلارین مرکزده اولدوغو هر گون داها چوخ توققوشما‌لارین یاراندیغی بیر دونیایا اوز توتوروق. قلوبال آکتیورلارلا یاناشی فردی و یاخود دا تشکیلات‌لی  ترور، فرق‌لی‌لیک‌لریمیزله بیرلیکده یاشاماق ایسته‌دیگیمیز اینسان‌لیق عائله‌میزین حیات دایره‌سینی هر گون بیر قدر داها محدود ائدیر. باتی لی اؤلکه‌لرین گئتدیکجه ایکینجی دونیا محاربه‌سی اولین‌دکی بیر وضعیته اوز توتماسی فرقی‌لیک‌لره یؤنلدیلمیش اؤلدوروجو هوجوم‌لار، مانقوردلاشمیش بیر دوشونجه‌یه صاحب داعش، یئنی زئلاندیا و سریلانکادا یاشانان‌لار، تاررانتیزم، ائوانگلیزم کیمی احوالات‌لاری خاطیرلادیقدا اینسانین روح دونیاسی تامامیله بدبینلشیر.

اوفوقوموزو هر گون بیر قدر ده قارانلیغا غرق ائدن بو حادثه‌لر قارشی‌سیندا هم ایسلام دونیاسینی هم ده قلوبال دونیانی دینج‌لیگه، بیرلیکده یاشاماغا دعوت ائده‌جک داها قلوبال بیر دیله، یاناشمایا احتیاجیمیز وار. داها دوزونو دسک، هر کسی معین دیرلری قبول ائتمه‌یه، یاشاماغا دعوت ائدن قلوبال بیر اخلاقا احتیاجیمیز وار.

باشقا ساحه‌لرده ده اولماقلا، اما خصوصیله دینی ساحه‌ده پلورالیزمین منیمسندیگی و صمیمی اولا‌راق تطبیق اولوندوغو بیر وضعیت اینسان‌لیق عائله‌میزین پروبلئم‌لرینی جدی نیسبتده حل ائده بیلمزمی؟

اینسان‌لار اؤزو کیمی اولانی داها چوخ سئوه بیلر. لاکین بونو ائدرکن نه اوچون یادلاشدیریر، بعضی‌لرینی کناردا قویور، دوشمن کیمی رفتار ائدیر؟

فرق‌لی‌لیک‌لری تهدید اولا‌راق گؤرمک اوزینه اونلاری بیر فورصت، زنگین‌لیک اولا‌راق گؤرمک، اونلارا خوض گورو ایله نظر سالماق، باریش و دینج‌لیک‌دن اؤزگه نه گتیره بیلر؟

ساده‌جه آلماغی دئییل، وئرمگی، پایلاشماغی دا دوشونمک و تطبیق ائتمک خوشبخت‌لیک و ثابیتلیگین اساس منبعی دئییلمی؟

فرق‌لی اولانی تحقیر ائتممک، فرق‌لی دیل، دین، رنگ، عرق ، ایدئولوژی و آنلاییشی بیر اوستونلوک قایناغی کیمی گؤرمه‌مک، بیر آرادا یاشایا بیلمیین اساس منبعی دئییلمی؟

اصلینده یوخاریدا ایفاده ائتدیگیمیز دیرلرین اکثریتی بو گون قلوبال دیرلر اولا‌راق تانینمیش دیرلردیر. لاکین اوولکی یازیمیزدا دا ایشاره ائتدیگیمیز کیمی عینی ایله "دیرلرین آخیری"نین اعلان ائدیلدیگی بیر عصرده یاشاییریق. حاضردا هر بیر دیرین بیرباشا پوزولدوغو بیر دونیا ایله قارشی-قارشییاییق. دیگر طرفدن مجرد اولا‌راق قبول ائدیلن و معین راضیلاشما‌لاردا یئر آلان، اما قبول ائدیلمه‌میش دیرلر یاخود دا پرینسیپ‌لر عمومی لیکده  ساده‌جه کاغیذ اوزرینده قالیر. حاضردا داها چوخ قارشیدورما، رادیکاللاشما، آسسیمیلیاسیا، یادلاشدیرما، تضییق ائتمه دونیانین هر طرفینده‌دیر.

بس، یوخاریدا ایفاده ائدیلن دیرلرین کونکرت اولا‌راق ایفاده‌سیندن باشقا، داها اخلاقی بیر موضع ایله دستکلنمیش تاریخی بیر رئال‌لیغی وارمی؟

بیزیم مدنیتیمیز جهت‌دن بو سوالا راحت شکیلده "بلی" دئیه بیلریک.

خوراسان بؤلگه‌سیندن بوتون دونیایا یاییلان بیر ادراک، آنلاییش، قاوراییش اساساً یوخاریدا ایفاده ائتدیگیمیز و ائده بیلمه دیگیمیز بیر چوخ دیرلره، بو دیرلرین منیمسنمه‌سینه، اخلاقی بیر موضع ایله دستکلنمه‌سینه ایسناد ائدیر. بو یول خوراسان، یسوی‌لیک، صوفی‌لیک، خوراسان اولیا‌لاری، مولوی‌لیک کیمی فرق‌لی آدلارلا دا آدلان‌دیریلا بیلر. نئجه آدلان‌دیری‌لارسا آدلاندیریلسین محتاواسی اوخشار شکیلده دولدورولور. بو یولا خوراسان یولو دمگی اویغون گؤردوم.

ایلکین خوراسان هارا‌دیر، اونو دئیک. ایران، افغانیستان، تاجیکیستان، تورکمنیستان، قیرغیزیستان، قازاخیستان، اؤزبکیستانین بیر حیسه‌سینی احاته ائده‌جک شکیلده مرو، هرات، نیشابور، بلخ، بوخارا، سمرقند شهرلری‌نین ده یئرلشدیگی تاریخی بؤلگه خوراسان اولا‌راق آدلاندیریلیر. باشدا خوجا احمد یسوی اولماقلا شاه نقشبندی، مولانه جلال الدین رومی، حاجی بایرام ولی، هاجی بکتاش ولی کیمی آدلار خوراسان قایناق‌لی‌دیر. آهی ائوران، یونوس امره، ساری سالتوک، سومونجو بابا، گول بابا کیمی آدلار دا همین یول‌دان داوام ائدیب‌لر.

بو آدلارین اساس خصوصیتی، ایچینده یئر آلدیق‌لاری ایسلام مدنیتی‌نین قلوبال مئساژینی یایارکن اصلا یادلاشدیرماما‌لاری، کناردا قویماما‌لاری، فرق‌لی اولانا قارشی یوخاری‌دان باخماما‌لاری، دینی/مدنیت/ اجتماعی پلورالیزمه و خوش گورویه صاحب اولما‌لاری‌دیر.

حاضردا قلوبال دیرلر کیمی تانینمیش بو اساس‌لار ساده‌جه منیمسمکله کیفایتلنمه‌ییب، بو اساس‌لار حیات طرزلری‌نین، اخلاقی موضع لرینین ده بیر واجیباتی حالینا گتیریلیب. همین سببه گؤره، باتی دا فرق‌لی اینانج صاحب‌لری کیلیسه محکمه لرینه گؤندریلدیکده، دنیز فنرلری (فانوس دریایی) کیمی گؤروله بیله‌جک بو قیمت‌لی شخص‌لرین جهدی و رهبرلیک‌لریله عثمانلی جوغرافیاسیندا اکثریتی تشکیل ائدن مسلمان اولمایان‌لار اؤز اینانج‌لاری ایله راحت شکیلده یاشاماغا داوام ائدیب‌لر. حاضردا بو قلوبال دیرلری بایراق کیمی قورویوب ساخلاماسینا باخمایا‌راق، خوراسان یولونون اورتایا قویدوغو بو باخیشی بیر چوخ اؤلکه‌ده گؤره بیلمیریک.

خوراسان یولونون اساس پرینسیپ‌لرینی مولانه‌نین یئددی نصیحتی چوخ گؤزل شکیلده اورتایا قویوب.

جومردلیک و یاردیم ائتمکده چای کیمی اول.

شفقت و مرحمت ده گونش کیمی اول.

اؤزگه‌لری‌نین قوسورونو اؤرتمکده گئجه کیمی اول.

غضب و عصبی لیکده اؤلو کیمی اول.

تواضع کارلیقدا تورپاق کیمی اول.

دؤزوملولوکده دنیز کیمی اول.

یا اولدوغون کیمی گؤرون یا دا گؤروندوگون کیمی اول.

حضرت علی‌نین "اینسان‌لار یا یارادیلیشدا خانیمین و یاخود دا دینده قارداشین‌دیر" ایفاده‌سی خوراسان یولونون اساس فلسفه‌سینی اورتایا قویور.

خوراسان‌دان باشلایا‌راق بوتون دونیایا یاییلان بو یولا، بو باخیشا، بو تجروبه‌یه اصلینده تورکیه تجروبه‌سی ده دئیه بیلریک.

تورکیه تجروبه‌سی بو سبب‌دن بو گون ایستر موسلمان‌لارین و ایسترسه اینسانلیغین قارشی-قارشییا قالدیغی گئتدیکجه ایچه قاپانماغین، مارگینال لیغین قارشی‌سی‌نین آلینماسیندا حل پتانسیالینا صاحب بلکه ده یئگانه تجروبه‌لردن بیری‌دیر.

قلوبال شر مرکزلری‌نین اؤز منفت‌لری اوچون مقبول اولان هر شئیی محکوم ائدن، بیر عنعنه‌سی اولمایان، حدیندن آرتیق، کؤک‌سوز، هر شئیی قیزیش‌دیران یاناشما‌لاری بلکه قیسا مودتده مقصدلرینه خیدمت گؤستره بیلر. اورتا و اوزون مودتده، اینسان‌لیق اوچون باریش، بیر عنعنه‌یه اساس‌لانان، تاریخی پراکتیکاسی اولان، اخلاقی باخیم‌دان منیمسنمیش خوراسان یولو کیمی ایفاده ائدیله بیله‌جک بیر یاناشما‌دیر".

 



ایلگیلی‌لی خبرلر